Phát triển các làng nghề ở Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh

Sự hình thành và phát triển làng nghề là tất yếu khách quan, gắn bó hữu cơ với nông nghiệp và nông thôn. Đối với cả nước, tỉnh Bắc Ninh và Từ Sơn, phát triển làng nghề có ý nghĩa chiến lược quan trọng đẩy mạnh công nghiệp hoá nông thôn. Sự phát triển của các ngành nghề phi nông nghiệp và của các làng nghề đã có vai trò tích cực trong giải quyết việc làm, tăng thu nhập, ổn định đời sống cho người lao động ở nông thôn. Mặt khác, sự phát triển này đã kéo theo sự phát triển của nhiều dịch vụ liên quan và tạo thêm nhiều việc làm mới, thu hút lao động nông nhàn ở nông thôn. Và góp phần quan trọng thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Với vị trí địa lý thuận lợi, nguồn lao động dồi dào, truyền thống văn hóa lâu đời, các làng nghề ở Từ Sơn xuất hiện sớm, trụ vững theo thời gian. Những chủ trương, chính sách phát triển kinh tế xã hội mang tính đột phá của tỉnh Bắc Ninh là điều kiện thuận lợi cho sự phục hồi và phát triển của các làng nghề, ngành nghề trên địa bàn Từ Sơn nói riêng và tỉnh Bắc Ninh nói chung.

Trong quá trình sản xuất các làng nghề đã chuyển từ sản xuất thủ công sang sản xuất cơ giới, có sử dụng nhiều máy móc hiện đại. Ngoài hình thức sản xuất hộ là chính, đã xuất hiện các hình thức hợp tác xã, doanh nghiệp, công ty trách nhiệm hữu hạn… sự xuất hiện các hình thức tổ chức sản xuất đó đã làm đa dạng các thành phần kinh tế nông thôn, và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phân công lại lao động, các làng nghề đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn Từ Sơn, một nông thôn mới văn minh, hiện đại đang dần hình thành.

Phát triển làng nghề có vai trò chiến lược trong phát triển nông thôn nước ta, vì vậy khi Nhà nước và tỉnh có chủ trương, Từ Sơn đã quy hoạch và xây dựng các CCN làng nghề nhằm tập trung sản xuất các sản phẩm nổi tiếng và có lợi thế. Đây chính là khâu đột phá để Từ Sơn đẩy nhanh tốc độ phát triển. với sáu CCN đã đi vào hoạt động và sáu CCN đang thực hiện, các làng nghề đang được đầu tư theo hướng xuất khẩu những sản phẩm truyền thống, giá trị cao, gắn phát triển làng nghề với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn và hội nhập quốc tế.

Các làng nghề đã phát triển khá đa dạng, đúng hướng và bắt nhịp với cơ chế thị trường. Tuy nhiên, trong điều kiện khắc nghiệt của kinh tế thị trường các làng nghề Từ Sơn phải đối mặt với những khó khăn, thách thức như sự tăng trưởng chưa bền vững, sản xuất mang tính tự phát chưa có quy hoạch, nhiều vấn đề xã hội cần giải quyết đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề.

Một số đề xuất:

– Công tác tổ chức quản lý Nhà nước về làng nghề: Sở Công Thương là đầu mối, kết hợp với các ban, ngành chủ trì việc xây dựng và thực hiện chính sách, xét và đề nghị phong tặng danh hiệu làng nghề, làng nghề tiêu biểu và nghệ nhân, xây dựng kế hoạch, chương trình, đề án phát triển làng nghề. Tiến hành tổng điều tra, khảo sát cơ sở sản xuất làng nghề Từ Sơn nói riêng và làng nghề tỉnh Bắc Ninh nói chung thành lập cơ sở dữ liệu làng nghề.

– Tỉnh Bắc Ninh và Từ Sơn cần có cơ chế, chính sách cải thiện điều kiện về mặt bằng sản xuất cho các hộ làng nghề. Sở Công Thương và Sở Tài nguyên – Môi trường cần triển khai tuyên truyền sâu và rộng các văn bản luật về quy chế tổ chức, quản lý và bảo vệ môi trường làng nghề, CCN làng nghề.

– Chính phủ và tỉnh Bắc Ninh thành lập quỹ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm tập trung các nguồn vốn để hỗ trợ làng nghề. Đồng thời hỗ trợ đào tạo nhân lực, phát triển thị trường.

–  Lựa chọn một số làng nghề tiểu biểu có hướng phát triển tốt, để thí điểm quy hoạch. Trong đó có các khu chức năng như: khu sản xuất, khu dịch vụ gắn liền với nét văn hoá sẵn có, xây dựng thành mô hình điểm từ đó nhân rộng và triển khai trong toàn huyện.

– Để đảm bảo môi trường làng nghề, CCN làng nghề các cơ quan chủ quản của tỉnh kết hợp với các địa phương ở Từ Sơn tiến hành điều tra, khảo sát các cơ sở sản xuất kinh doanh trong các làng nghề. Kiên quyết xử lý những cơ sở gây ô nhiễm môi trường, đồng thời thành lập báo cáo tác động môi trường làng nghề, CCN làng nghề hằng năm.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Đỗ Đức Chính (1997), “Cách mạng xanh, cách mạng trắng và phát triển nông thôn Ấn Độ”, Tạp chí Nghiên cứu lý luận.
  2. Lưu Huy Dần “Báu vật làng nghề Việt Nam”, NXB Lao động Xã hội xuất bản tháng 5/2012.
  3. Hiệp hội làng nghề Việt Nam phối hợp với NXB Tài nguyên Môi trường và bản đồ Việt Nam tổ chức xuất bản tháng 10/2010 “ Làng nghề du lịch Hà Nội và vùng phụ cận”.
  4. Mai Thế Hởn (1999), “Tình hình phát triển làng nghề thủ công truyền thống ở một số nước Châu Á, những kinh nghiệm cần quan tâm đối với Việt Nam”, Những vấn đề kinh tế thế giới.
  5. Niên giám Thị xã Từ Sơn năm 2009 – Chi cục Thống kê Thị xã Từ Sơn
  6. Niên giám Thị xã Từ Sơn năm 2010 – Chi cục Thống kê Thị xã Từ Sơn
  7. Niên giám Thị xã Từ Sơn năm 2011 – Chi cục Thống kê Thị xã Từ Sơn
  8. Niên giám Thị xã Từ Sơn năm 2012 – Chi cục Thống kê Thị xã Từ Sơn
  9. Niên giám Thị xã Từ sơn năm 2013 – Chi cục Thống kê Thị xã Từ Sơn
  10. Nguyễn Hữu Minh, Nguyễn Xuân Mai (2005), Đô thị hóa và vấn đề giảm nghèo ở TP Hồ Chí Minh, NXB Khoa học – xã hội, Hà Nội.
  11. Tatyana P.Soubbotina (Lê Kim Tiên dịch) (2005), Không chỉ là tăng trưởng kinh tế – Nhập môn phát triển bền vững, NXB văn hóa thông tin, Hà Nội.
  12. Lê Xuân Tâm và Nguyễn Tất Thắng (2013), “Phát triển làng nghề tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh nông thôn mới”, Tạp chí Khoa học và Phát triển, tập 11, số 8.
  13. Chu Thái Thành “Làng nghề và bảo vệ môi trường làng nghề theo hướng phát triển  bền vững”, Tạp chí cộng sản tháng 11 năm 2009.
  14. UBND thành phố Hà Nội – Sở kế hoạch đầu tư, Báo cáo tổng hợp quy hoạch phát triển nghề và làng nghề thành phố Hà Nội đến năm 2010

Các website:

  1. http://www.vtv.vn/vi-vn/vtv1/tieudiem/2004/11/31004vtv/

Tải luận văn miễn phí tại đây