Bố cục dashboard trong thiết kế ứng dụng BI (P2)

Nối tiếp bài viết về Bố cục Dashboard trong ứng dụng BI, Viet Qlikies hôm nay muốn tiếp tục chia sẻ với bạn đọc về một số kinh nghiệm để xây dựng Dashboard nhằm mang lại những trải nghiệm tốt nhất cho người sử dụng. Trước đây, những ứng dụng BI chỉ phục vụ được một số lượng nhỏ người dùng am hiểu về kỹ thuật để có thể phân tích dữ liệu. Điều đó làm hạn chế phần nào tiềm năng to lớn của dữ liệu trong doanh nghiệp. Nếu một doanh nghiệp đã đầu tư rất nhiều thời gian và tiền bạc để thu thập và xử lý dữ liệu, thì việc xây dựng dashboard hiệu quả giúp mọi đối tượng người dùng dễ dàng sử dụng và rút ra được những thông tin quan trọng sẽ là một khoản hoàn vốn đầu tư rất xứng đáng.

Vì đây là một chủ đề khá rộng, Viet Qlikies không tham vọng có thể chia sẻ được ở mức độ chi tiết, ví dụ như lựa chọn biểu đồ phù hợp, hay lựa chọn màu sắc như thế nào cho chuẩn xác. Mục đích bài viết tập trung vào những khái niệm cơ bản và hữu ích nhất liên quan đến việc trực quan hóa dữ liệu (data visualization), sao cho thông tin được truyền tải đến cho người dùng một cách đầy đủ, hấp dẫn và dễ hiểu nhất. Bài của Viet Qlikies có tham khảo từ tài liệu White paper của Qlik “Good practices for developing user experience in Qlik Sense – March 2016

Tầm quan trọng của thiết kế dashboard

Tầm quan trọng của việc thiết kế dashboard hiệu quả có thể được khái quát trong ba ý chính sau:

  • Thứ nhất, dashboard thiết kế hiệu quả giúp nhiều người dùng có thể dễ dàng tiếp cận và phân tích dữ liệu. Việc này giúp doanh nghiệp càng có thêm nhiều góc nhìn và ý kiến mới trích xuất từ dữ liệu, và khoản đầu tư vào dữ liệu sẽ càng hiệu quả hơn
  • Thứ hai, một dashboard hiệu quả sẽ giúp người dùng nhanh chóng tìm kiếm được câu trả lời cho những thắc mắc của mình, giúp nâng cao năng suất hoạt động và đưa ra những quyết định dễ dàng hơn và tốt hơn.
  • Thứ ba, nếu người dùng vui thích làm việc với dashboard, chắc chắn người dùng sẽ hào hứng hơn để thử nghiệm những góc nhìn mới, những cách phân tích mới. Việc này chắc chắn sẽ rất hữu ích cho doanh nghiệp khi muốn có thêm nhiều ý tưởng đột phá từ người dùng,

Loạt bài viết này sẽ chia sẻ về 5 lời khuyên quan trọng khi thiết kế dashboard nhằm đem đến trải nghiệm tốt nhất cho người dùng. Bài viết hôm nay xin gửi đến bạn đọc 2 lời khuyên đầu tiên:

  1. Less is more – Tối giản là tốt hơn
  2. Sử dụng khoảng trống và sự đối xứng trong dashboard

1. Less is more – Tối giản là tốt hơn

Một số người thường có thói quen đưa rất nhiều thông tin trên một trang (sheet) và sử dụng tất cả các khoảng trống có thể để trình bày, vì họ cho rằng càng cung cấp nhiều dữ liệu thì càng tốt. Điều này có thể đúng với một số người, nhưng đối với số đông, thông tin cung cấp quá nhiều trên cùng một sheet có thể dễ gây quá tải, rối rắm và nhầm lẫn. Ngoài ra, những dashboard như vậy có thể gây ra khó khăn cho người dùng nếu mở ứng dụng trên các thiết bị di động.

Ví dụ một dashboard với quá nhiều chi tiết

Trở lại một chút với khái niệm “Less is more”, có thể bạn đọc đã nghe nhiều đến khái niệm này trong thời trang, hoặc trong phong cách sống tối giản đang rất thịnh hành hiện nay của người Nhật, nghĩa là tối giản thì tốt hơn. Khái niệm này có thể áp dụng trong hầu hết khía cạnh khác trong đời sống thường ngày. Lấy ví dụ như khi chúng ta chuẩn bị một bài thuyết trình. Thông thường những bản nháp đầu tiên đều rất nhiều chữ, nhiều thông tin, không có trọng tâm vì chúng ta có xu hướng đưa hết thông tin được cho là liên quan vào bài thuyết trình. Sau đó, chúng ta tiếp tục chỉnh sửa, nhờ bạn bè góp ý, và cuối cùng là rút gọn lại, tập trung nhiều hơn vào nội dung muốn truyền tải cho người nghe. Mặc dù công việc này tốn nhiều thời gian và công sức, bài thuyết trình chắc chắn sẽ hiệu quả hơn và rất xứng đáng với công sức đầu tư. Cũng tương tự như vậy, nếu người thiết kế ứng dụng muốn nhiều người dùng có thể sử dụng dashboard hiệu quả hơn, thì dashboard nên đơn giản và dễ hiểu.

Sau đây là một số lời khuyên có thể áp dụng để tối giản hóa thiết kế dashboard :

  • Khuyến khích việc sử dụng công cụ tìm kiếm và lựa chọn trên Dashboard (Associative Search và các Selection tool), thay vì cố gắng nhồi nhét nhiều list box và filter pane. Cũng giống như việc truy cập vào trang tìm kiếm Google, chúng ta chỉ cần nhập từ cần tìm kiếm, chứ không phải sử dụng list box để tìm thông tin, vì vậy việc sử dụng công cụ tìm kiếm rất quen thuộc, tiện lợi và nhanh chóng cho người sử dụng. Tham khảo thêm bài viết Tìm kiếm dữ liệu trong Qlik
  • Không trình bày nhiều hơn 4 đối tượng trực quan trong một trang. Ngoại lệ là một số đối tượng như các KPI, biểu đồ dạng đồng hồ đo (gauge), chú thích ngắn, thì có thể trình bày nhiều hơn nếu đó là thông tin cần thiết. Cách trình bày này sẽ giúp người đọc tập trung vào những thông tin quan trọng nhất, và cũng bảo đảm dashboard được hiển thị tốt trên các thiết bị di động.
  • Sử dụng quy tắc 80:20 khi thiết kế dashboard. Nghĩa là chỉ trình bày 20% các đối tượng mà đã đáp ứng được 80% trường hợp sử dụng, thay vì cố gắng nghĩ ra tất cả các khả năng người dùng có thể cần đến dashboard, và thiết kế rất nhiều trang/ đối tượng khác nhau. 20% trường hợp còn lại, Qlik Sense hỗ trợ người dùng ở hình thức self-service (tự phục vụ, tức người dùng có thể tự tạo và chia sẻ biểu đồ trong các personal hoặc community sheet). Đây cũng chính là một trong những khả năng quan trọng nổi bật nhất của Qlik.
  • Tập trung vào nội dung muốn truyền tải. Cũng như ví dụ đề cập ở trên, để thiết kế được dashboard “less is more”, người thiết kế nên thử xây dựng dashboard, rồi từ đó bỏ dần những thông tin dư thừa. Việc này có thể khá mất thời gian, nhưng sẽ giúp thông tin được truyền tải hiệu quả hơn.
Tối giản hóa thiết kế dashboard đem lại hiệu quả trình bày cao hơn

2. Sử dụng khoảng trống và sự đối xứng trong dashboard

Giải thích một chút theo hướng khoa học, một số nghiên cứu chứng minh rằng những vật thể có tính đối xứng thường trở nên lôi cuốn hơn trong mắt chúng ta. Chúng ta có thể áp dụng đặc điểm này vào thiết kế dashboard. Nếu layout của các đối tượng trực quan cân xứng và đẹp, nó cũng trở nên hấp dẫn hơn và thu hút người sử dụng muốn thao tác trên dashboard hơn.

Thứ hai, như đã trình bày ở trên, chúng ta có xu hướng tận dụng tối đa tất cả các khoảng trống trong dashboard để truyền tải càng nhiều thông tin càng tốt, vì tiếc rẻ khoảng không gian trống. Điều này làm cho dashboard quá chật chội, và không còn bắt mắt đối với người dùng. Dù việc phải gỡ bỏ bớt bảng biểu/ thông tin trên dashboard có thể không thoải mái, vì chúng ta đã tốn thời gian thiết kế nên chúng, nhưng việc đó sẽ giúp dashboard lôi cuốn hơn đối với người dùng.

So sánh một cách hình tượng, sự im lặng cũng có sức mạnh tương tự như âm thanh vậy, nghĩa là khoàng không gian trống trong dashboard cũng có giá trị không kém các bảng biểu đang được trình bày.

Sau đây là một số lời khuyên nhỏ để giúp cho dashboard trở nên đẹp mắt hơn:

  • Nên chừa một ô vuông trống trên grid giữa các bảng biểu trên dashboard, và đến lề của trang. Việc này nhằm giảm bớt cảm giác chật chội trên dashboard, và giúp phân định các đối tượng một cách hiệu quả và đẹp mắt.
  • Luôn ghi nhớ sắp xếp các đối tượng trên dashboard cân xứng.
  • Gom nhóm các đối tượng, bảng biểu có mối liên hệ với nhau, hoặc tương tự nhau.
Bố cục dashboard với thiết kế đối xứng với khoảng trống giữa các biểu đồ