Bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng- Thực trạng và giải pháp

Bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là một chủ trương lớn của Đảng và nhà nước ta thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm của nhà nước đối với những công dân có những đóng góp to lớn cho nền kinh tế – xã hội nước nhà nhưng lại phải thường xuyên đối mặt với nhiều rủi ro, bất lợi. Để thực hiện mục tiêu này, hệ thống pháp luật về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đã được xây dựng và ngày càng hoàn thiện, mà sự thay đổi căn bản chính là sự ra đời của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng có hiệu lực từ ngày 01/07/2007, hàng loạt các văn bản hướng dẫn thực hiện và các Hiệp định, thỏa thuận hợp tác lao động với các quốc gia tiếp nhận lao động.

Bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng một cách toàn diện cả trước khi đi làm việc ở nước ngoài, trong thời gian làm việc ở nước ngoài và sau khi về nước là quan điểm chủ đạo, xuyên suốt trong quá trình lập pháp, hành pháp. Những kết quả đạt được trong công tác bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thời gian qua đã chứng minh được đây là một chủ trương hoàn toàn đúng đắn của Đảng và nhà nước, cần được tiếp tục phát huy, triển khai mạnh mẽ hơn nữa trong giai đoạn tiếp theo. Các số liệu thống kê cho thấy số lượng lao động Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài hiện nay rất lớn, số lượng lao động đang có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài những năm tới cũng sẽ tiếp tục tăng lên với số lượng đáng kể trong bối cảnh thực trạng giải quyết việc làm trong nước cho người lao động còn gặp nhiều khó khăn. Chính vì cơ hội việc làm và có thu nhập ở nước ngoài càng rộng mở mà hoạt động xuất khẩu lao động nhờ đó cũng ngày càng phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên kéo theo sự phát triển đó là những hệ lụy xấu ảnh hưởng nghiêm trọng quyền và các lợi ích chính đáng của người lao động, quy định pháp luật cũ không thể điều chỉnh được các quan hệ mới phức tạp, tinh vi hơn, cơ chế bảo vệ cũ không đủ mạnh để đạt được mục tiêu trừng phạt, răn đe và bảo vệ người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Để khắc phục điều đó, Nhà nước ta một mặt phải siết chặt quản lý, kiểm soát thường xuyên các hoạt động xuất khẩu lao động để phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật mặt khác phải nhanh chóng xây dựng, hoàn thiện các quy định pháp luật bảo vệ người lao động đi làm việc ở nước ngoài phù hợp với thực tại hơn. Những bất cập, thiếu sót của quy định pháp luật, những hạn chế, tồn tại trong việc thực hiện chính sách bảo vệ, cần được khẩn trương sửa đổi, bổ sung, nhất là cơ chế bảo vệ người lao động trong thời gian làm việc ở nước ngoài và sau khi họ về nước cần được chú trọng và quan tâm nhiều hơn nữa, hiện nay quy định bảo vệ người lao động mới chỉ làm tốt được khâu bảo vệ người lao động trước khi đi làm việc ở nước ngoài chứ chưa làm tốt nhiệm vụ bảo vệ người lao động trong thời gian họ làm việc ở nước ngoài và sau khi về nước. Hy vọng rằng những giải pháp và kiến nghị nêu trong luận văn có thể giúp ích cho các nhà lập pháp trong việc hoàn thiện pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, phù hợp với xu thế phát triển của thị trường lao động quốc tế, thúc đẩy hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phát triển và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho nhà nước, xã hội và ngay chính gia đình và bản thân người lao động.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Văn Anh, Tình hình tội phạm lừa đảo thông qua hợp đồng xuất khẩu lao động thời gian qua, Trang thông tin điện tử tổng hợp Ban Nội chính Trung ương, cập nhật ngày 23/05/2013 23:14.
  2. Đặng Nguyên Anh (2011), “Xuất khẩu lao động, một số vấn đề chính sách và thực tiễn”, Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và Việt Nam, tr.77-76.
  3. Đặng Nguyên Anh, Nguyễn Ngọc Quỳnh, Trần Thị Bích, Đào Thế Sơn (2011), “Nghiên cứu đánh giá tác động kinh tế – xã hội của di cư quốc tế tại Việt Nam”, Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và Việt Nam, tr.97-112.
  4. Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính (2014), Thông tư liên tịch 02/2014/TTLT-BKHDT-BTC ngày 12 tháng 2 năm 2014 hướng dẫn lồng ghép nguồn vốn thực hiện Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững trên địa bàn huyện nghèo, Hà Nội.
  5. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2007), Thông tư 21/2007 TT-BLĐTBXH ngày 8 tháng 10 năm 2007 hướng dẫn Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và Nghị định 126/2007/NĐ-CP hướng dẫn một số điều của Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội.
  6. Bộ Lao động –Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính (2007), Thông tư liên tịch 16/TTLT-BLĐTBXH-BTC ngày 4 tháng 9 năm 2007 quy định cụ thể về tiên môi giới và tiền dịch vụ trong hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội.
  7. Bộ Lao động – Thương binh và xã hội, Bộ Tài chính (2013), Thông tư liên tịch số 31/2013/TTLT-BLĐTBXH-BTC hướng dẫn thực hiện Quyết định số 1465/QĐ-TTg ngày 21 tháng 8 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện thí điểm ký quỹ đối với người lao động đi làm việc tại Hàn Quốc, Hà Nội.
  8. Bộ Lao động – Thương binh và xã hội, Bộ Tài chính (2008), Thông tư liên tịch số 11/2008/TTLT-BLĐTBXH-BTC ngày 21 tháng 7 năm 2008 hướng dẫn quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ việc làm ngoài nước, Hà Nội.
  9. Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2008), Quyết định số 61/2008/QĐ-BLĐTBXH Ngày 12/8/2008 về mức tiền môi giới người lao động hoàn trả cho doanh nghiệp tại một số thị trường, Hà Nội.
  10. Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2013), Thông tư 21/2013/TT-BLĐTBXH ngày 10 tháng 10 năm 2013 quy định mức trần tiền ký quỹ và thị trường lao động mà Doanh nghiệp dịch vụ được thỏa thuận ký quỹ với người lao động, Hà Nội.
  11. Các thỏa thuận và Biên bản ghi nhớ về Hợp tác lao động Việt Nam đã ký với các quốc gia khác từ năm 1992, Cổng thông tin điện tử Cục Quản lý lao động ngoài nước, cập nhật ngày 24/07/2013 09:44:18.
  12. Cảnh báo lừa đảo tuyển chọn lao động Việt Nam đi làm việc tại Angola, Cổng thông tin điện tử Cục Quản lý lao động ngoài nước, cập nhật ngày 22/06/2013 19:40:03.
  13. Huệ Chi, Quỹ hỗ trợ xuất khẩu lao động: Hoạt động chưa hiệu quả, Báo An ninh Thủ đô online, cập nhật ngày: 09/09/2010 05:59.
  14. Chính phủ (2002), Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 4 tháng 10 năm 2002 về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, Hà Nội.
  15. Chính phủ (2007), Nghị định 126/2007/NĐ-CP ngày 01 tháng 8 năm 2007 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội.
  16. Chính phủ (2013),  Nghị định số 39/2013/NĐ-CP ngày 24/4/2013 về tổ chức và hoạt động của thanh tra ngành Lao động – Thương binh và Xã hội, Hà Nội.
  17. Chính phủ (2013), Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22 tháng 8 năm 2013 Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội.
  18. Cục Quản lý lao động ngoài nước (2013), Công văn số 5251/LĐTBXH-QLLĐNN ngày 31 tháng 12 năm 2013 về việc giảm mức chi phí đối với người lao động ngoài nước đi làm việc ở nước ngoài, Hà Nội.
  19. Nguyễn Đăng Dung – Vũ Công Giao (2011), “Khuân khổ pháp lý quốc tế về bảo vệ người lao động di trú”, Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và Việt Nam, tr.24-59.
  20. Ngân Hà, Việt Nam đứng thứ 7 thế giới về kiều hối, Trang thông tin điện tử về Di cư, cập nhật ngày 11/03/2013 11:08.
  21. Hội đồng Bộ trưởng (1991), Nghị định số 370/HĐBT ngày 9/11/1991 về việc ban hành Quy chế đưa người lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, Hà Nội.
  22. Hội Luật gia Việt Nam (2008), Những điều cần biết về người lao động di trú, NXB Hồng Đức, Hà Nội.
  23. Lao động nữ dễ bị ngược đãi khi đi xuất khẩu lao động, Báo điện tử Dân trí cập nhật ngày 22/11/2011 – 06:15.
  24. Phan Long, Xuất khẩu lao động: “Cò” lừa, doanh nghiệp cũng lừa, Báo Đầu tư điện tử, cập nhật ngày 22/08/2013 09:02.
  25. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2011), Công văn số 8394/ NHNo-TDHo ngày 17 tháng 11 năm 2011 Hướng dẫn cho vay vốn với người lao động đi làm việc ở nước ngoài, Hà Nội.
  26. Mai Nguyễn, Vi phạm xuất khẩu lao động: Xử phạt nhẹ, doanh nghiệp “lờn thuốc”, Báo điện tử Dân trí, cập nhật ngày 08/11/2010 09:51.
  27. Anh Phương, Lao động Việt Nam ở Libya đối diện nguy cơ về nước trước hạn, Báo Pháp luật online, cập nhật ngày 08/05/2013 – 18:52.
  28. Duy Quốc, Lao động ở Malaysia bị bỏ rơi, Báo Người lao động điện tử, cập nhật ngày 30/3/2013 22:40.
  29. Quốc hội (2004), Luật số 24/2004/QH11 ngày 15 tháng 06 năm 2004 Bộ luật Tố tụng Dân sự, Hà Nội.
  30. Quốc hội (2006), Luật số 72/2006/QH11 ngày 29/11/2006 về Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội.
  31. Quốc hội (2011), Luật số 65/2011/QH12 ngày 29 tháng 3 năm 2011 về Sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ Luật Tố tụng dân sự, Hà Nội.
  32. Quốc hội (2012), Luật số 10/2012/QH13 ngày 18 tháng 6 năm 2012 Bộ luật Lao động, Hà Nội.
  33. Quốc hội (2013), Luật số 38/2013/QH13 ngày 16 tháng 11 năm 2013 về Việc làm, Hà Nội.
  34. Phạm Hồng Thái – Vũ Công Giao (2011), “Lao động di trú: Một xu hướng toàn cầu, một nỗ lực toàn cầu”, Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và Việt Nam, tr.9-23.
  35. Lê Thị Hoài Thu (2011), “Pháp luật hiện hành về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng”, Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và Việt Nam, tr. 113-168.
  36. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số  71/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 29 tháng 4 năm 2009 về phê duyệt Đề án hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động góp phần giảm nghèo bền vững giai đoạn 2009-2020, Hà Nội.
  37. Thủ tướng Chính phủ (2013), Quyết định số 15/2013/ QĐ-TTg ngày 23 tháng 2 năm 2013 về tín dụng đối với hộ cận nghèo, Hà Nội.
  38. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Hòa dự Hội Thảo: “Đối thoại chính sách về bảo vệ quyền lợi của người lao động nữ đi làm việc ở nước ngoài, Cổng thông tin điện tử Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, cập nhật ngày 17-12-2012.
  39. Duy Tiến, Xử phạt nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lao động trái phép, Báo An ninh Thủ đô online, cập nhật ngày 19/06/2013 09:17.
  40. Trưởng Ban Kinh tế Trung ương làm việc với Bộ LĐ-TBXH về Sơ kết Nghị quyết TW 6 khóa X về tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Cổng thông tin điện tử Bộ Lao động – Thương binh và xã hội, ngày cập nhật 06-05-2014.

Ủy Ban Thường vụ Quốc hội (2010), Báo cáo kết quả Giám sát “việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Hà Nội.

Tải luận văn miễn phí tại đây